हरिश्चन्द्र बाग, कञ्चनपुर, २६ चैत । प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले व्यावहारिक र जीवनोपयोगी शिक्षामा जोड दिनु भएको छ । आइतबार कञ्चनपुरको महेन्द्रनगर स्थित सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयको तेस्रो दीक्षान्त समारोहलाई सम्बोधन गर्नुहुँदै कुलपति समेत रहनु भएका प्रधानमन्त्री दाहालले विश्वविद्यालयको शिक्षा केवल औपचारिक र सैद्धान्तिक मात्र नभई व्यावहारिक, जीवनोपयोगी तथा समाजको रूपान्तरणका लागि सहयोगी हुनुपर्ने धारणा राख्नुभयो ।
प्रधानमन्त्री दाहालले हर्बल साइन्स र कृषिका कार्यक्रमहरूले प्रत्यक्ष रूपमा समाजको आर्थिक अवस्था सुधार गर्ने गरी शैक्षिक ज्ञानलाई खेती, खेतीलाई उत्पादन, उत्पादनलाई निर्माण एवम् उपभोक्तासम्म जोड्ने गरी विकास केन्द्रहरू मार्फत बढ्न सके सुदूरपश्चिम प्रदेशको रोजगारीमा ठूलो योगदान पु¥याउन सकिने बताउनु भयो । त्यसतर्फ विश्वविद्यालयको उच्च शिक्षा उन्मुख हुनेछ भन्ने उहाँले विश्वास समेत व्यक्त गर्नुभयो । प्रधानमन्त्री दाहालले सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयमा एम.फिल र पिएचडी. जस्ता अनुसन्धान तहका कार्यक्रमहरू सञ्चालन भई विदेशी प्राध्यापक अनुसन्धानकर्ताहरूले समेत उच्च प्राज्ञिक उपाधि आर्जन गर्न लागेको विषयले गौरवान्वित तुल्याएको उल्लेख गर्नुभयो । “यस पृष्ठभूमिमा आउँदा केही वर्षमा विश्वविद्यालयले प्राविधिक एवम् व्यवसायमूलक तथा गुणस्तरीय उच्चशिक्षा प्रदान गर्ने मुलुककै एक प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयको रूपमा स्थापित हुने छ भन्नेमा आफू विश्वस्त रहेको बताउनु भयो । प्रधानमन्त्री दाहालले सुदूरपश्चिममा मेडिकल विश्वविद्यालय सञ्चालनका लागि मन्त्रीपरिषद्बाट निर्णय गरिसकेको स्मरण गराउँदै सुदूरपश्चिमलाई विकासको नयाँ चरणमा लैजाने सङ्कल्प लिएको बताउनु भयो ।
त्यस्तै, सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयका सहकुलपति एवं नेपाल सरकारका शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री अशोक कुमार राईले सूचना प्रविधिसँग सम्बन्धित कार्यक्रमहरू थप गर्ने, विशेष आवश्यकता शिक्षा, दूर शिक्षा, क्रेडिट ट्रान्स्फरको व्यवस्था, उच्चशिक्षाको विषय र क्षेत्रलाई विविधीकरण गर्ने कार्यले सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय विद्यार्थीहरूको आकर्षणको केन्द्र बन्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । शिक्षालाई राष्ट्रको इतिहास र संस्कृतिसँग जोडिएका मौलिक ज्ञान र सीपलाई जोगाई राख्ने र प्रवर्धन गर्ने दायित्व पनि विश्वविद्यालयको भएको उहाँको भनाइ छ । “देशको आर्थिक तथा सामाजिक रूपान्तरणमा शिक्षाको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ । देशको आर्थिक, सामाजिक परिवर्तनमा उच्चशिक्षाको थलोको रूपमा रहेको सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयको भूमिकालाई अझ प्रभावकारी र सशक्त बनाएर लैजानु पर्ने आवश्यकता छ ।” उहाँले भन्नुभयो, “विश्वविद्यालयले अनुसन्धानका कार्यहरूलाई आर्थिक तथा सामाजिक विकाससँग जोडेर लैजानु पर्नेछ । विज्ञान तथा प्रविधिका विषयहरूलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेर दक्ष जनशक्ति उत्पादन गरी देशको बेरोजगारी र गरिबी कम गर्ने तर्फ सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नु पर्ने छ ।”
सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयको तेस्रो दीक्षान्त समारोहका प्रमुख अतिथि समेत रहनु भएका भारतको महात्मा ज्योतीबा फुले रुहेलखण्ड विश्वविद्यालय बरेलीका उपकुलपति प्रा. के.पी. सिंहले नेपाललाई आध्यात्मिक निवासको रूपमा पनि चित्रण गर्दै शिक्षाको क्षेत्रमा नेपाल–भारत सम्बन्धका बारेमा धेरै बुद्धिजीवी र विज्ञहरूका पौराणिक कथाहरूमा उल्लेख गरिएको चर्चा गर्नुभयो । “हालको नेपालमा अवस्थित बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीसँग हिन्दु र बौद्ध धर्मको सन्दर्भमा भारत र नेपालबिच समान सम्बन्ध छ । भारत र नेपाल बिचको आध्यात्मिक सम्बन्ध भारतको काशी विश्वनाथ मन्दिर र नेपालमा पशुपतिनाथ मन्दिर जस्ता धेरै पवित्र स्थलहरूको उपस्थितिले थप सुदृढ भएको छ, जसले दुवै देशका भक्तहरूलाई आकर्षित गर्दछ ।” उहाँले भन्नुभयो । यो आध्यात्मिक सम्बन्धले पनि दुई राष्ट्रहरू बिच बलियो सांस्कृतिक सम्बन्ध निर्माण गर्न र विचार, चालचलन र परम्पराहरूको जीवन्त आदानप्रदान गर्न मद्दत गरेको उहाँको भनाइ छ । शैक्षिक गतिविधिमा सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयसँग सहकार्य गर्न चाहेको उहाँले भन्नुभयो ।
शैक्षिक र सामाजिक विकासमा सहज पहुँचको कमी भएको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा उच्च शिक्षाको अवसर प्रदान गर्न सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयले नेतृत्वदायी भूमिका सुरु गरेको सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयका उपकुलपति प्राध्यापक डा. अम्मराज जोशीको भनाइ छ । समाज र देशले चाहेको तथा शिक्षाको पहुँचबाट टाढा रहेका विद्यार्थीहरूलाई विभिन्न विधामा उच्चशिक्षाको मौका दिइएको उहाँको दाबी छ । दीक्षित हुने सम्पूर्ण विद्यार्थीहरू संसारको जुनसुकै स्थानमा गएर पनि आफ्नो ज्ञान र क्षमताको आधारमा आफ्नो विश्वविद्यालय र देशको शिर उच्च राख्ने अवसरबाट वञ्चित हुनुपर्ने छैन भन्ने उहाँले विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयबाट यस पटक तयार गरिएको ग्रेस लिस्टमा ८०५ जनाको नाम दीक्षित हुनेमा रहे पनि १७९ जना मात्रै दीक्षान्त समारोहमा सहभागी हुनु भएको हो । व्यवस्थापन सङ्कायबाट स्नातकोत्तर गर्नु भएका मुकेश राज जोशीले कुलपति पदक प्राप्त गर्नु भएको छ भने इन्जिनियरिङ सङ्कायबाट स्नातक गर्नु भएका डिल्लीराज शर्माले उपकुलपति पदक प्राप्त गर्नुभयो । समारोहमा स्नातकोत्तर तहबाट हेमा जोशी, बलदेव भट्ट र मुकेश राज जोशी तथा स्नातक तहबाट केशव दत्त जोशी, महेश्वरी बडू, मुकुन्द सिंह क्षेत्री, शिव शङ्कर पाण्डेय र डिल्लीराज शर्माले स्वर्ण पदक प्राप्त गर्नुभएको छ सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयका सहायक परीक्षा नियन्त्रक वीर बहादुर सिंह ठकुरीले जानकारी दिनुभयो ।
